Werkgelegenheid

Gemeenten hebben maar weinig in te brengen als het om werkgelegenheid gaat. In de industrie zijn de afgelopen decennia veel banen verloren gegaan door mechanisatie. Gemeenten hebben daar geen enkele invloed op. De dienstensector, die door veel politici wordt aangeprezen als nieuwe vorm van werkgelegenheid, wordt ook in toenemende mate gemechaniseerd. Ook daar gaan weer banen verloren. Mechanisatie in arbeidsprocessen is overigens maar zelden verkeerd. Het heeft geen enkele zin dat mensen zich afbeulen als machines het werk kunnen doen.

In de landbouw is de klassieke landarbeider inmiddels al geheel "weggemechaniseerd". Dat wil overigens niet zeggen dat de landbouw als sector van werkgelegenheid voor Oldambt geen belang zou hebben. Integendeel. De landbouw biedt direct en indirect werk aan veel mensen in Oldambt. Maar ook hier hebben gemeenten maar weinig tot geen invloed op de ontwikkelingen, zie bijvoorbeeld de huidige overproductie van melk en de te lage prijs die melkveehouders daarvoor krijgen.

De meeste partijen roepen om meer werkgelegenheid in Oost-Groningen zonder daarbij aan te geven waaruit die werkgelegenheid dan zou moeten bestaan. Men heeft geen oog voor het simpele gegeven dat Oost-Groningen door zijn geografische ligging tot de marginale gebieden van Nederland behoort. (Zoals het aangrenzende deel van Duitsland in de marge van dat land ligt. De problemen op gebied van werkgelegenheid zijn dan ook bijna identiek.) Van uitbreiding van de industrie is weinig te verwachten. Een enkele keer komt het eens tot een miljoenen investering, maar aan banen levert dat dan zo goed als niks op.

De PvdA spant wel de kroon als het gaat om onzinnige voorstellen en plannen met betrekking tot werkgelegenheid. Men trekt veel bekijks in de pers, doet zich schijnheilig voor en dat is het dan. Zo'n duizendbanenplan van enkele jaren geleden, is daar ooit nog iets van gehoord? De nota over werkgelegenheid van de PvdA in Scheemda, waarin onder meer werd voorgesteld om werkloze jongeren maar naar Australië te deporteren, is door die PvdA zelf alweer vergeten. En de Blauwestad die als aanjager voor de werkgelegenheid zou dienen, is compleet failliet en heeft per saldo alleen maar banen gekost.

Toerisme is ook zo'n strohalm waar partijen zich aan vastklampen. Het is nog maar de vraag of Oost-Groningen, ook al weer gezien de geografische ligging, zich ooit tot een toeristisch centrum van enig belang zal kunnen ontwikkelen. Wat Oost-Groningen te bieden heeft, is op één grote uitzondering na elders in Nederland ook te vinden. Die uitzondering betreft dan het typerende weidse landschap en de stilte. Maar dat is geen trekpleister voor toeristen. Dat kan het ook niet zijn, omdat massatoerisme die weidsheid en stilte de das om doen. Werkgelegenheid in de toeristische sector is veelal seizoensgebonden en wordt slecht betaald. Toerisme veroorzaakt ook veel overlast.

De VCP staat niet afwijzend tegenover toerisme in Oldambt, maar heeft in de relatie tot werkgelegenheid geen overspannen verwachtingen hiervan.

De enige succesvolle ingreep die de landelijke overheid heeft gepleegd om de werkgelegenheid in Oost-Groningen (en enkele andere gebieden in Nederland) te bevorderen, bestond uit het spreiden van rijksdiensten. Spreiding van rijksdiensten zou, dankzij de mechanisatie, nu nog eenvoudiger zijn dan in de 60e en 70e jaren. Helaas zijn veel rijksdiensten geprivatiseerd. De overheid heeft er geen grip meer op en veel voormalige rijksdiensten keerden om redenen van status en prestige weer terug naar het westen van het land.

De beperkte invloed die de gemeente op de werkgelegenheid kan uitoefenen bestaat uit het volgende.

Allereerst is de gemeente zelf werkgever. We zien dan het merkwaardige verschijnsel dat die politici die het hardst roepen om meer werkgelegenheid als eerste bereid zijn om gemeentelijke arbeidsplaatsen te schrappen. Bij de voorbereiding van de gemeente Oldambt worden er bezuinigingsnota's geproduceerd waarbij de peuterspeelzalen de klos zijn. Aan het personeel wordt zoals gewoonlijk weer niet gedacht. Vooral in de groenvoorziening kunnen veel mensen op allerlei opleidingsniveaus zinvol werk doen. Zie daarvoor de nota Groenbeleid die door de VCP in de gemeenteraad van Scheemda is ingebracht en waarop de andere politieke partijen letterlijk geen enkel antwoord hadden. (In die nota wordt ook stilgestaan bij een communistische visie op arbeid.)

De VCP wil het groenbeheer van de gemeente in eigen hand houden en de huidige trend naar het arbeidextensief maken van de groenvoorziening ombuigen.

Op de tweede plaats heeft de gemeente via de Wet maatschappelijke ondersteuning indirect invloed op de werkgelegenheid bij openbaar vervoer, huiselijke verzorging en gezondheidszorg. Het is gebruikelijk dat gemeenten bij de gunning van die werkzaamheden kiezen voor de laagst inschrijver. Dat gaat dan altijd ten koste van de werkgelegenheid.

De thuiszorgsector sleept zich, sinds het invoeren van de marktwerking, van de ene crisis naar de andere. Het personeel verkeert constant in onzekerheid. Er worden constructies bedacht waarbij mensen hetzelfde werk moeten blijven doen, maar wel tegen een lager inkomen. Het is tekenend dat de verantwoordelijk PvdA-wethouder van Scheemda niet eens met de vakbonden in gesprek wilde toen zich ernstige werkgelegenheidsproblemen voordeden bij Oosterlengte. Hij zag dat niet als een verantwoordelijkheid van de gemeente.

De VCP schuift bij inschrijvingen op grond van de Wmo de werkgelegenheidsaspecten niet aan de kant. Naast de inhoud van de dienstverlening is werkgelegenheid een hoofddoel bij de gunning.

Ten slotte heeft de gemeente een geringe invloed op de werkgelegenheid via de Wet sociale werkvoorziening. Dat die invloed gering is, komt voor een belangrijk deel voor rekening van die gemeenten zelf. Indertijd is men, met de stemmen van de Scheemder communisten tegen, akkoord gegaan met een bestuurlijke constructie die de gemeenteraden in Oost-Groningen bij Synergon, de grootste werkgever in het gebied, buiten spel zet.

Overigens doen zich op het terrein van de sociale werkvoorziening landelijke ontwikkelingen voor die verre van gunstig zijn. Sociale werkvoorziening wordt uitgekleed en in toenemende mate ingezet voor andere doeleinden, zoals work-firstprojecten. Geld verdienen staat voorop. En als dat geld dan verdiend kan worden met uitzendkrachten, worden de mensen voor wie Synergon bedoeld is aan de kant geschoven.

De VCP wil af van de huidige bestuursconstructie bij Synergon. De beleidsvaststelling en de eindverantwoordelijkheid van de uitvoering dienen weer bij de gemeenteraad van Oldambt te liggen.

De VCP keert zich tegen oneigenlijk gebruik van sociale werkvoorziening. Het work-firstproject hoort niet thuis bij Synergon.

De VCP wil een eind maken aan de huidige praktijk waarbij uitzendkrachten bij Synergon het werk verrichten dat eigenlijk door de doelgroep van de sociale werkvoorziening verricht zou moeten worden.

We willen er de aandacht op vestigen dat de regenten de verantwoordelijkheid van werkloosheid bij de slachtoffers leggen. Wie werkloos is heeft dat aan zichzelf te danken, zo denkt men dan. De werklozen moeten zich dan laten trainen op sollicitatievaardigheden en arbeidsdiscipline. Voor jongeren geldt dat in het kader van de nieuwe Wet investeren in jongeren in versterkte mate. In de praktijk blijkt dan dat al die trainingen nergens toe leiden omdat er gewoon geen banen zijn. Men blijft dan de mensen maar trainen. De ene zinloze cursus wordt gevolgd door de andere. Er is zelfs niet voldoende werk om de mensen arbeidsdiscipline bij te brengen. Met als gevolg dat men jongeren dag in dag uit hetzelfde kozijn laat schilderen, de verf er weer af laat scheuren, het weer laat schilderen et cetera. Dat heeft niets meer te maken met het bij brengen van arbeidsdiscipline. Dat is mensen vernederen en ze een verkeerd beeld op dringen van wat arbeid behoort te zijn.

De VCP zit niets in work-firstprojecten. Werken voor een uitkering is de wereld op zijn kop. Wie werkt heeft recht op loon.

De VCP heeft als uitgangspunt dat het grootste deel van de mensen vanuit zichzelf gemotiveerd is om arbeid te verrichten. Dwang en trainingen zijn onnodig en werken averechts. Waardering die zich uit in een behoorlijk loon heeft veel meer effect.

Uiteraard is er een kleine groep mensen die een psychisch arbeidshandicap heeft. Voor die mensen hebben de huidige trainingen gepaard aan allerlei repressieve ingrepen in de hoogte van hun uitkering al helemaal geen effect. Dat alles drijft hen de illegaliteit in.

De VCP vindt dat mensen met een psychisch arbeidshandicap tot de doelgroep van de sociale werkvoorziening behoren.