Rechtsbescherming en overheidsaansprakelijkheid

Nederland heet een rechtstaat te zijn. In een rechtstaat handhaaft de staat niet alleen het recht onder zijn burgers. Belangrijker is dat de staat zelf aan het recht is onderworpen. Rechtsbescherming tegen de overheid en aansprakelijkheid van die overheid zijn van het grootste belang. Overigens kan er in een staat die wordt bepaald door klassentegenstellingen per definitie slechts sprake zijn van klassenjustitie.

In landelijk verband zien we de laatste jaren een complete uitholling van de rechtstaatidee. Onder het mom van terrorismebestrijding eigent de staat zich steeds meer niet te controleren bevoegdheden toe. Ook vandalisme en geweld dat wel eens op straat en in het openbaar vervoer plaatsvindt, wordt snel aangegrepen om tot drastische inperking van vrijheden over te gaan. Burgemeesters krijgen bij dit laatste steeds meer bevoegdheden. Het is typerend voor een partij als het CDA dat men daar niet eens weet wat het begrip rechtstaat inhoudt. De huidige fractievoorzitter van die partij in Scheemda gaat er van uit dat een rechtstaat er is om op te treden tegen de burgers en niet om die burgers voor onterecht overheidsoptreden te beschermen.

Slachtoffers van (straat)criminaliteit verdienen uiteraard alle aandacht, waarbij moet worden opgemerkt dat behoud van sociale zekerheid van groter belang is dan alle moderne heisa die in de media wordt gemaakt wanneer er een slachtoffer valt. Dat slachtoffer, dat zelf soms levenslang met gevolgen wordt geconfronteerd, is immers na twee weken alweer vergeten door het journaille.

Bij dit alles moet echter nooit het collectief belang uit het oog worden verloren. Zo wordt bijvoorbeeld met een politiek die gebaseerd is op enkele incidenten, hoe gruwelijk die incidenten ook kunnen zijn voor slachtoffers en nabestaanden, een compleet en goed functionerend systeem van ter beschikkingstelling op de helling gezet. Er is een voorstel om burgemeesters te informeren wanneer daders van zware misdrijven na het uitzitten van hun straf in hun gemeente komen wonen. Niemand vraagt zich echter af wat een burgemeester met die informatie kan en moet.

Burgemeesters krijgen wel beetje bij beetje een steeds grotere rol bij het nemen van strafrechtelijke maatregelen toebedeeld. Het eind van die ontwikkeling is nog niet in zicht.

De VCP keert zich tegen het toekennen van strafrechtelijke bevoegdheden aan burgemeesters. Burgemeesters zijn voor deze taken niet opgeleid. Een burgemeester met strafrechtelijke bevoegdheden past niet in de trias politica (scheiding der staatsmacht in wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht).

Wanneer men de criminaliteit wil terugdringen is de positieve invloed van repressie middels strafrecht maar beperkt. Een goed stelsel van sociale zekerheid waarmee alle eerste levensbehoeften worden gegarandeerd is van groter belang. Bij die uitvoering van de sociale zekerheid zien we een toenemende aandacht voor fraude.

Die aandacht is er niet voor faillissementsfraude, fraude met EG-subsidies, fraude in de wereld van projectontwikkelaars en bouwbedrijven (klassenjustitie). De generale preventie, een functie van het recht, wordt daarmee aangetast.

Naast overdreven straffen die door de strafrechter worden opgelegd, is de praktijk dat uitkeringsinstanties bedragen van tienduizenden euro's gaan terugvorderen. Het beleid van de IGSD biedt op dit moment nauwelijks ruimte om ten onrechte betaalde uitkeringen niet of maar beperkt terug te vorderen. Mensen met toch al lage inkomens zijn daarmee levenslang veroordeeld tot armoede. Dit gaat ten koste van de individuele preventie. Wie "er toch nooit meer uitkomt" zal geen enkele kans om de boel weer op te lichten aan zich voorbij laten gaan.

De VCP stelt zich op het standpunt dat strafrechtelijke handhaving dient plaats te vinden. De VCP roept echter niet om steeds hardere straffen. Het i s overduidelijk bewezen dat harder straffen niet van invloed is op het terugdringen van criminaliteit.

De VCP keert zich tegen het onbeperkt terugvorderen van ten onrechte betaalde uitkeringen. Het beleid van de IGSD (straks weer gemeentelijke sociale dienst) zal op dit punt moeten worden gewijzigd. Overlevingsfraude zal nooit een reden tot terugvordering moeten zijn.

Op het vlak van het bestuursrecht is het in Oldambt maar slecht gesteld. Termijnoverschrijdingen door de gemeente zijn eerder regel dan uitzondering. Een wethouder van het CDA in Scheemda verklaarde eens doodleuk dat wettelijk vastgestelde besluitvormingstermijnen voor haar niet fataal zijn. Burgers die aanvragen doen of bezwaar indienen en daarbij die termijnen overschrijden geeft ze echter lik op stuk. Een onafhankelijke adviescommissie voor bezwaarschriften, waarvoor de VCP zich jarenlang heeft ingezet, werd tot het laatste moment door de PvdA in Scheemda tegengehouden. Ook nu nog is de PvdA niet bereid iets met de aanbevelingen en conclusies uit de jaarverslagen van die commissie te doen.

De primaire besluitvorming door de gemeente is vaak van slechte kwaliteit. Dat nodigt mensen uit in bezwaar en beroep te gaan, ook al verandert er na een gegrond verklaring inhoudelijk niets aan het besluit. Deze gang van zaken kost handenvol geld.

De VCP accepteert geen overschrijdingen van wettelijk voorgeschreven termijnen. De VCP zet zich in voor een betere kwaliteit van de primaire besluitvorming.

Het komt herhaaldelijk voor dat inwoners van de gemeente door slechte besluitvorming of schending van wettelijke normen financiële schade lijden.

De VCP vindt dat overheidsaansprakelijkheid zonder ellenlange procedures erkent dient te worden. Financiële schade veroorzaakt door de overheid dient ruimhartig te worden vergoed.