Oldambt, 28-01-2011 - Over de raadsvergade- ring van afgelopen december schreven we dat het de raadsvoorzitter nog aardig lukte om uitingen van onderlinge spanningen de kop in te drukken. We voorspelden tevens dat hij daar in de toekomst meer moeite mee zou krijgen. En inderdaad, deze week ging het er al aardig ruiger aan toe in de raad. De beschuldigingen vlogen in niet mis te verstane bewoordingen in het rond. Voor een deel werden die beschuldigingen weer terug genomen, maar inmiddels was het wel maar even gezegd.

Om een open deur in te trappen: de raad van Oldambt functioneert slecht. De VCP heeft al eerder aangeven wat als belangrijkste oorzaak moet worden gezien. Het zit 'm in het pogen het doen en laten van de raad met behulp van managementstechnieken in greep te krijgen. De motor achter dit alles is de gemeentesecretaris. De raadsgriffier is zijn uitvoerende marionet.

Managementtechnieken zijn afkomstig uit het bedrijfsleven. Wie een productieproces analyseert, opknipt in onderdeeltjes, deeltaken toebedeelt en regeltjes uitvaardigt, kan de productie flink opvoeren. Dat dit alles ten koste gaat van de arbeidsvreugde zal de managers over het algemeen een zorg zijn. Erger is dat deze manier van doen in toenemende mate door andere maatschappelijke sectoren wordt overgenomen. En daar bederft het niet alleen de arbeidsvreugde, maar schiet het ook anderszins tekort. Productie is in die sectoren immers moeilijker te meten dan in het bedrijfsleven. Toepassen van managementstechnieken in de hulpverlening, de dienstverlening, de politie, de gezondheidzorg, om maar enkele voorbeelden te noemen, leidt dan tot de inmiddels overbekende verhalen van werknemers die meer tijd moeten besteden aan het zinloos verantwoorden van hun tijdsinvulling dan aan hun eigenlijke werk.

Managementstechnieken missen ook doel in ambtelijke organisaties. De onvrede onder het ambtenarencorps van Oldambt, die zich al voor de herindeling manifesteerde en onverminderd aanhoudt, heeft alles te maken met de rigide managementcultuur die met de huidige gemeentesecretaris in huis is gehaald. En als, zoals al eerder gezegd, de raad slechts gezien wordt als een besluitvormingsmachine, waarbij de

besluitvorming wordt opgeknipt in onderdeeltjes, deeltaken worden toebedeeld en regeltjes worden uitgevaardigd, dan blijkt dat in de praktijk voor geen meter te werken. De lol gaat er voor de raadsleden vanaf, de irritaties nemen toe en de besluitvorming verloopt trager en trager. Raadsvergaderingen die diep in de nacht worden afgesloten met de constatering dat niet eens alle agendapunten zijn afgehandeld, zo ver is het al gekomen.

Op de eerste plaats moet helder zijn dat een gemeenteraad geen besluitvormingsmachine is. Het nemen van besluiten is slechts één van de taken van de gemeenteraad. Een gemeenteraad is op de eerste plaats een politiek orgaan waarin politiek bedreven wordt. Een voorbeeld. Indien de fractievoorzitter van GroenLinks een betoog houdt dat hij start met de constatering dat hij ergens tegen is, dat als inhoud heeft dat hij voor is en dat hij afsluit met wederom de constatering dat hij tegen is, dan is dat voor een efficiënte besluitvorming funest. De man neemt alleen maar tijd in beslag om verwarring te scheppen. Maar er is geen enkele partij die hem ook maar een strobreed in de weg zal leggen als hij aan het woord is. Waarom zouden ze ook? Per minuut spreektijd die GroenLinks op deze wijze invult, gaat er weer een stem voor GroenLinks verloren.

Voor de Partij van de Arbeid geldt hetzelfde. In een meningsverschil over de vraag of een nota "beleidsnota" of "startnota" moet heten, leidt de ellenlange met flauwe grappen doorspekte bijdrage van de heer Geesink, die ongetwijfeld de cursus "praten maar niks zeggen" cum laude heeft afgesloten, tot de conclusie dat het beide is. Draagt dat bij aan de efficiency van de raad? Nee natuurlijk. Het doel van een beleidsnota is onder andere discussies af te sluiten. Het PvdA-standpunt creëert nu een situatie die garant staat voor verder gekissebis in de toekomst. Maar partijen als de VVD en D66, die dit PvdA-standpunt hebben afgedwongen omdat ze nog lang niet klaar waren met die nota, wrijven in hun handen.

Dat alles wil natuurlijk niet zeggen dat er niet efficiënter gewerkt zou kunnen worden. Neem alleen maar al eens de steeds weer terugkerende ellende met de ingekomen stukken. In de huidige werkwijze heeft het presidium de deeltaak het agendapunt ingekomen stukken in aparte categorieën in te delen. Voor iedere categorie

ingekomen stukken gelden weer andere regeltjes. Geen enkele partij trekt zich tijdens de raadsvergadering echter iets van die indeling aan. Waarom zouden ze ook? En als de raadsvoorzitter de raadsleden wijst op het uiterst genuanceerde regeltje dat net in deze situatie van toepassing is, ontstaat weer discussie over dat regeltje. De regeling met betrekking tot de ingekomen stukken scheept het presidium op met onnodig werk en zorgt er voor dat in de raadsvergadering veel kostbare tijd verloren gaat. We schatten dat tijdens de laatste raadvergadering zo'n drie kwartier is opgegaan aan discussies over regeltjes en procedures.

Bijna iedere andere gemeente presenteert een lijst met ingekomen stukken aan de raad. De raadsvoorzitter inventariseert welk raadslid over welk stuk het woord wil voeren en de zaak is gepiept. Bij de geitenfokvereniging doen ze dat ook zo. Maar laat er een manager op los en alles loopt in het honderd.
Een ander punt van verbetering is de informatievoorziening door het college van burgemeester en wethouders aan de raad. Het is volkomen van de zotte dat raadsleden cruciale informatie uit de krant moeten halen. Uitblijvende informatievoorziening leidt niet alleen tot eindeloze verwijten, maar raadsleden kunnen zich met gebrekkige informatie ook niet goed voorbereiden. Met als gevolg vertraging in de besluitvorming.

De raadsvoorzitter deed tijdens de raadsvergadering nog een duit in het zakje door te constateren dat er slecht gecommuniceerd wordt. Maar geen nood, er komt een werkgroep communicatie om het op te lossen, aldus de raadsvoorzitter. Kun je slechte communicatie oplossen door in een werkgroep communicatie over slechte communicatie te communiceren? De vraag stellen is hem beantwoorden. Het is een klassieke catch-22 situatie. We vrezen dat het enige resultaat zal bestaan uit nog meer regeltjes, afspraken en procedures.

De gemeenteraad van Oldambt zal zijn slechte functioneren niet van de ene dag op de andere kunnen veranderen. Het zal met kleine stapjes moeten gaan. En vooral met gewoon arbeiders- en boerenverstand. Zolang de managersplaag in Oldambt blijft heersen, wordt het eerder slechter dan beter.